Chấn thương dây chằng chéo trước bóng đá (ACL) là nỗi ác mộng kinh hoàng đối với các cầu thủ chuyên nghiệp lẫn người chơi phong trào. Cùng Bongdalu tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như phương pháp điều trị tối ưu nhất nhé!
Nguyên nhân chủ đạo gây chấn thương dây chằng chéo trước bóng đá
Dây chằng chéo trước đóng vai trò như một sợi dây cố định, giữ cho xương chày không bị trượt ra phía trước so với xương đùi, giúp ổn định khớp gối khi xoay người. Trong túc cầu, tổn thương này thường xảy ra do 2 nhóm nguyên nhân chính, bao gồm:
Cơ chế phi tiếp xúc
Thống kê y khoa cho thấy hơn 70% ca đứt dây chằng gối đến từ các tình huống tự thân cầu thủ di chuyển sai tư thế chứ không do va chạm trực tiếp:
- Chuyển hướng đột ngột: Tuyển thủ đang chạy tốc độ cao đột ngột xoay người đổi hướng để lừa bóng hoặc bám đuổi đối phương khiến khớp gối bị vặn xoắn quá mức.
Điểm danh nguyên nhân gây chấn thương dây chằng chéo trước
- Tiếp đất sai kỹ thuật: Sau khi bật cao đánh đầu hoặc tranh chấp trên không, cầu thủ tiếp đất bằng 1 chân trong tư thế gối hơi thẳng hoặc hơi quay vào trong, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể lên 1 trục không vững vàng.
- Phanh gấp: Giảm tốc độ đột ngột khi đang bứt tốc khiến lực quán tính bẻ gãy sự chịu đựng của sợi dây chằng.
Va chạm trực tiếp
Tác động lực từ bên ngoài cũng khiến chân sút dễ bị tổn thương dây chằng chéo trước. Cụ thể các pha vào bóng ác ý bằng 2 chân từ phía sau hoặc bên hông đối phương đập thẳng vào vùng gối.
Ngoài ra nếu đinh giày bị bám chặt vào mặt sân cỏ nhân tạo kém chất lượng trong khi cơ thể vẫn lao về phía trước sẽ tạo ra lực đòn bẩy bẻ cong khớp gối.
Dấu hiệu nhận biết và sơ cứu khi chấn thương dây chằng chéo
Việc phát hiện sớm mức độ tổn thương sẽ giúp quá trình can thiệp y tế đạt hiệu quả cao, giảm thiểu các biến chứng có thể phát sinh như thoái hóa khớp hoặc rách sụn chêm.
Dấu hiệu lâm sàng
- Khi bị tổn thương chằng chéo trước, cầu thủ hoặc người chơi sẽ xuất hiện một vài dấu hiệu đặc trưng như:
- Tiếng kêu rắc hoặc bốp – tiếng khục lớn phát ra từ bên trong ổ khớp.
- Đau nhức dữ dội, sưng nề nhanh chóng, phải nằm sân và không thể di chuyển, tiếp đến có hiện tượng chảy máu trong khớp, đầu gối sưng vù sau 2 – 4 tiếng.
- Khi cố gắng đứng dậy thì có cảm giác chân bị khuỵu xuống, gối lỏng lẻo, không gánh nổi trọng lượng cơ thể.
Dấu hiệu nhận biết khi bị chấn thương dây chằng chéo trước
Quy trình sơ cứu chuẩn y khoa nguyên tắc R.I.C.E
Ngay sau khi cầu thủ gặp nạn, ban huấn luyện hoặc đồng đội cần lập tức áp dụng quy trình sơ cứu cơ bản trước khi đến bệnh viện để chụp cộng hưởng từ:
- R (Rest) – Nghỉ ngơi: Bắt buộc phải dừng thi đấu lại, không cố chấp tiếp tục chạy nếu không sẽ rách thêm sụn chêm.
- I (Ice) – Chườm đá: Lấy túi đá chườm lạnh xung quanh khớp gối 15 – 20 phút để giảm đau, co mạch, hạn chế sưng nề. Không bôi dầu nóng hoặc cao dán, bóp rượu thuốc vì sẽ làm mạch máu giãn ra, gây sưng to hơn.
- C (Compression) – Băng ép: Dùng băng thun co giãn quấn nhẹ nhàng xung quanh gối để cố định tạm thời.
- E (Elevation) – Kê cao chân: Kê chân bị thương lên gối cao hơn giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm sưng phù.
Các phương pháp điều trị và cách phòng tránh chấn thương
Theo tìm hiểu của Bongdalu, tùy thuộc vào mức độ tổn thương và nhu cầu vận động của người bệnh mà các bác sĩ chấn thương chỉnh hình sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất:
Điều trị bảo tồn
Áp dụng cho các trường hợp chỉ bị giãn hoặc bị rách một phần nhỏ hoặc người bệnh lớn tuổi không còn nhu cầu chơi thể thao nặng. Bác sĩ sẽ chỉ định bó bột, đeo nẹp chức năng kết hợp vật lý trị liệu để tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ đùi và cơ cẳng chân để gánh vác thay cho dây chằng.
Điều trị và phòng tránh chấn thương dây chằng chéo
Phẫu thuật nội soi
Với các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp thì phẫu thuật là lựa chọn bắt buộc nếu muốn quay lại sân cỏ. Bác sĩ sẽ dùng các mảnh ghép tự thân (gân cơ thon, gân cơ bán màng hoặc gân bánh chè) để tạo hình lại sợi dây chằng mới thông qua kỹ thuật nội soi hiện đại.
Biện pháp phòng tránh
Để giảm thiểu chấn thương dây chằng chéo trước bóng đá thì cầu thủ và người chơi thể thao cần phải khởi động kỹ trước trận đấu, lựa chọn giày thi đấu phù hợp mặt sân, rèn luyện sức mạnh cơ đùi và cơ mông để tăng sức chịu tải cho đôi chân.
Chấn thương dây chằng chéo trước bóng đá dù nặng nề nhưng với sự phát triển vượt bậc của y học thể thao hiện đại, đây không còn là dấu chấm hết cho đam mê của bạn. Hãy truy cập Cate Kiến thức bóng đá tại weweed.io và chia sẻ thông tin hữu ích này đến đồng đội để cùng nhau chơi bóng an toàn nhé!
